سلطان محمد ميرزا قاجار

317

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

عجيب است . تمام اين بنا از خشت و گل است . معلوم نيست اين گل و خشت را با چه ساخته و از چه ورزيده‌اند كه از فولاد سخت‌تر است و به زحمتهاى زياد ريزه از او كنده نشود . سالهاست بدون تزلزل ايستاده است . هارون الّرشيد اين بقعه را تعمير كرده است و در اين بقعه مدفون است . كاشيهاى داخل حرم و دم در حرم كه بعضى از خطوط آنها برجسته و از چينيهاى بسيار خوب قديم است ، تاريخ آنها از ششصد سال متجاوز است . ازجمله چيزهايى كه در اين ولايت هست ، يكى گل چينى است . تجربه كردم ؛ دادم نمونه ساختند . از اين گل [ 207 ب ] مىتوان مثل چينيهاى خوب كهنه ظروف و اسباب ساخت . سابقا داخل حرم گچبريها و نقاشيهاى بسيار بسيار خوب داشت . چندى قبل برچيده ، آيينه كرده‌اند . به اعتقاد من آنچه سابق بود دخلى به كار حالا نداشت . وضع داخل حرم فرش حرم سنگ مرمر است . ضريح مطهّر فولاد است [ كه ] با زمرّد و ياقوت مرصع كرده‌اند . در داخل ضريح را خاقان مرحوم مرصع كرده بودند . پنجاه هزار تومان مخارج آن شده بود . سالار در ايّام عصيانش در مرصع را كنده ، مصرف كرد . بعد از اتمام كار او آنچه باقى مانده بود ، نمونه [ اى ] از در سابق ساخته ، نصب كردند . قبهء مبارك از بنايى و طلاكارى ، از بناهاى صفويه است . در بزرگ طلا كه از حرم از سمت روبه‌رو به دار السياده مىرود از خدمات خاقان مرحوم است . در انقلاب سالار از ميان رفت ؛ مجددا ساخته‌اند . تعميرات مسجد ، بالاى سر مبارك از داخل حرم را مرحوم محمّد ولى ميرزاى [ 208 آ ] پسر خاقان مرحوم در ايام حكومت خود كرده بود . در همان مسجد مدفون است . اطاق بزرگ موسوم به دار السعاده ، سمت بالاى نزديك طرف صحن مقدس شاه عباس ، از بناهاى امير عليشير است . سه سمت ديگر از صحن مقدس را شاه عباس صفوى ساخته است . بناى عالى بسيار خوب [ ى ] است ، همه از سنگهاى تراشيده و كاشيهاى بسيار خوب . چهار ايوان و سردر خيلى عالى دارد . همهء حجرات دو مرتبه [ است ] . طلاى ايوان اين سمت و طلاى مناره‌ها از كارهاى نادر شاه است .